نحوه کاشت و نگهداری گیاه بیدمشک


بیدمِشک درخت یا درختچه ای زینتی از تیره بید است که دارای گل‌ های زرد کمرنگ دم گربه ای می باشد. ارتفاع این درخت به ۹ متر می رسد. بنابراین اندازه آن از بید معمولی کوچک تر ولی سنبله های آن دارای اسانس معطری هستند. گل های آن قبل از برگ ها ظاهر می شوند. اسانسی از این گیاه گرفته می شود بنام عرق بیدمشک، هم برای معطر کردن شربت و هم دارای خواص درمانی می‌باشد.

بیدمشک درخت یا درختچه ای دو پایه و زینتی است. زیر پوست و روی چوب این درخت برجستگی های تیزی وجود دارد. برگ های آن در پایه های نر و ماده متفاوت است. روی برگ، سبز تیره و پشت آن کرکدار و روشن می باشد. برگ های درختان ماده معمولاً بیضی شکل و پهن تر از برگ های درختان ماده است. گل های آن معطر می باشد.

گل های دوپایه ی این گیاه از ژانویه تا فوریه ظاهر می شود. بیدمشک گیاهی دگر گرده افشان است که گرده افشانی آن توسط زنبور عسل صورت می گیرد.

این گیاه جهت رشد مطلوب به آب و هوای مرطوب و معتدل، آفتاب کامل تا نیمه سایه و خاک حاصلخیز، عمیق و مرطوب نیاز دارد.

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی:

سنبله های بیدمشک دارای اسانس معطر است. اسانس یا عرق بیدمشک علاوه بر خواص درمانی برای معطر کردن شربت ها نیز به کار می‌رود. حکیم بوعلی سینا در کتاب قانون خود در مورد این گیاه اینگونه نوشتند: بیدمشک (بهرامج) از نباتات خوشبو است. مالیدن آب و افشره اش ورم ها را فرومینشاند. شکوفه بیدمشک و بو کردن برگ آن بادهای متراکم سر را درمان میکند. همچنین شکم را روان کند.
از نظر ترکیبات شیمیائی در پوست درخت بید وجود گلیکوزید سالیسین تأیید شده است. به علاوه در پوست این درخت، موم، صمغ، اکسالات و تانن وجود دارد. مصرف گلیکوزید سالیسین در کنترل روماتیسم مفصلی حاد، به صورت دو گرم هر سه تا چهار ساعت، مؤثر است.

اگر ۱ـ۲ قاشق چایخوری عصاره روان سنبله های بید (شاتون ها) را هنگام خواب بخورید در رفع بیخوابی ناشی از ضعف اعصاب و رفع اشکال در عادت ماهیانه دردناک و رفع ناراحتی‌های اعصاب مفید است.

بیدمشک در طب سنتی: از نظر طبیعت، گل بید (شاتون‌های آن) سرد و کمی تر، برگ آن سرد و خشک و میوه آن سرد و تر و کمی قابض است. از نظر خواص، مقوی دماغ و قلب و بازکننده انسداد کبد است. بعضی از انواع سردرد را رفع می‌کند. رفع عطش می کند و معده را تقویت می کند. برای رفع بیماری های گرم نافع است. عرق گل های آن از خوردن خود گل ها مفیدتر است. برگ آن قابض است و عصاره برگ بید مسهل بلغم و صفرا و صرع و تب با لرز و برای بازکردن انسداد کبد و یرقان مفید است. مدر است و برای رفع اختناق رحم و درد مفاصل و نقرس نافع می باشد. قطره آن در گوش برای پاک کردن چرک گوش مفید است. نشستن در دم کرده برگ و شاخه آن برای رفع عفونت های اعضاء تحتانی بدن نافع است. دم کرده برگ آن برای اسهال خونی و خوردن عرق شکوفه آن برای خفقان گرم و تب های گرم نافع است. صمغی که از برگ آن گرفته می شود مقوی دید چشم است. خاکستر چوب آن برای قطع خونریزی و با سرکه برای زگیل و ورم پستان و زخم های مخملک و آبله و ورم های گرم مفید است. مقدار مصرف آن از آب جوشانده یا دم کرده برگ آن ۳۲ ـ ۸۰ گرم با شکر می باشد.

جالینوس طبیعت بیدمشک را سرد و تر می‌داند و عده‌ای سرد و خشک. از نظر خواص عرق بیدمشک را از هر نظر از عرق بید قوی تر می دانند. عرق بیدمشک مقوی دل و دماغ و ملین مزاج است. برای تقویت نیروی جنسی در گرم مزاج ها اثر مفید دارد. بوئیدن گل آن مقوی دماغ و از بین برنده بادها و گازهای غلیظ است. اگر با دم کرده برگ آن غرغره کنند و یا از روغن شکوفه آن به پیشانی بمالند، برای تسکین سردرد گرم مفید است. روغن شکوفه بیدمشک سرد و تر است.
مشخصات درخت بیدمشک و اهمیت آن در زنبورداری

اگه کسی زمین داشته باشه و هر سال زنبوراشو توی زمستون و اول بهار اونجا بزاره و بیدمشک نکاره خیلی ضرر کرده !!! این پست بدرد کسایی میخوره که شرایط بالا رو داشته باشن .

بیدمشک

این درخت جزو اولین درختاییه که توی بهار گل میده (بعضی وقتا بادام زودتر گل میده ) و گرده و شهد غنی و خوبی داره . حدود ۲-۳ هفته گل داره و نیاز نسبتا زیادی به آب داره . یه سری درخت های دیگه هم هست که ظاهرا شبیه به بیدمشکن مثل جودون (اسم محلی البرز مرکزی) و یکسری هم از نظر شهد شبیه به اونن مثل زردِ بید ، البته زنبور نسبت به بیدمشک کمتر روش کار میکنه . ولی اینو بگم که هیچ چیزی مثل کار کردن زنبور روی بیدمشک توی یه روز آفتابی حال زنبوردارا رو جا نمیاره ( خصوصا زنبوردارای نیمه شمالیه ایران )
کاشت :

تکثیر این درخت بصورت قلمه است . برای این کار یه شاخه با قطر حدود ۲-۳ سانت رو جوری می بریم که حداقل سه جوانه روش وجود داشته باشه . بالای آخرین جوانه رو بصورت اریب قطع میکنیم . اگه هورمون ریشه دهی داشتیم قلمه ها رو توی هورمون میزنیم ( هورمون توی بازار تهران ۱۰۰۰۰ تا ۱۴۰۰۰ تومنه ) با رعایت جهت بالای قلمه داخل خاک میبریمش .می تونیم پایین قلمه ها رو خراش های کوتاه و سطحی بدیم .بعد از کاشت بطور منظم آب میدیم تا برگ بزنه . باید بدونیم که تا سال اول احتمال خشک شدنش در اثر کم آبی وجود داره . میشه از بیدمشکایی که گلفروش ها توی بهار میارن استفاده کرد . بطور تقریبی از هر ترکه ۳ تا قلمه میشه جدا کرد .

یادمون باشه که : قلمه ها رو داخل خاک فرو نکنیم و برای کاشتنش مثل درخت دورش رو بکنیم .


بعد از این که زنبورا از گل بیدمشک استفاده کردن و پیش ازین که هوا زیاد گرم بشه باید شروع بکنیم به هرس درخت . برای این که همیشه بیشترین گل رو داشته باشیم باید هر سال و یا هر دوسال هرسش بکنیم ، و هر چندین سال یکبار هم هرس شدید داشته باشیم . البته این هرس شدید که میگم به این معنی نیست که مثل بید های دیگه کفبر بشه و فقط باید یک سری شاخه های اصلیش کوتاه بشن و شاخهای فرعی مناسب جایگزین اونها بشن.
اگه نوک یه شاخه ی اصلی رو کوتاه بکنیم به ازای هر شاخه ی فرعی که ازش بریده بشه دو شاخه جدید از همون محل رشد میکنه . بهتره توی دو سه سال اول بیشتر سعی بکنیم شاخه های اصلی رو توسعه بدیم و جوری درخت رو هرس بکنیم که ارتفاع تنه ی اصلیش زیاد بلند نشه . بعد از ریختن گلها شاخه های فرعی به اندازه یک سوم کوتاه بشن تا گلهای سال آینده رو که روی شاخه های جدید تشکیل میشن بیشتر بکنیم .
یادآوری ها :
۱ – بید مشک نیاز آبی زیادی داره .
۲ – بعد از هرس یک مشت کود شکری (ازت) به درخت جایزه بدیم . دوبار آبیاری پشت سرهم بعد از کود دادن فراموش نشه .
۳ – بعد از هرس میتونیم از شاخه های جدا شده قلمه درست بکنیم و بکاریم .
۴ – کاشتن درخت بیدمشک لب جوی آب ، زیر استخرهای توی شیب و کنار چشمه ها بهتر از جاهای دیگه نتیجه میده .
قسمت های مورد استفاده: شکوفه. سنبله‌های (گل آذین نر) آن دارای اسانس معطری هستند..اسانسی از این گیاه گرفته می‌شود بنام عرق بید مشک که هم برای معطر کردن شربت و هم دارای خواص درمانی بالا می‌‌باشد.
زیستگاه و گردآوری: از اواخر اسفند اقدام به جمع آوری شکوفه های آن می کنند. قبل از آنکه باران بهاری به شکوفه آن بخورد زیرا باران عطر و بوی شکوفه های آنرا از بین می برد.
ایران: این گیاه در آذربایجان، شمال ایران (گرگان، مازندران و گیلان) اصفهان،کرمان،شیراز و یزد می روید.
پراکنش جهانی: ایران، جنوب شرقی آناتولی، جنوب شرقی ماورای قفقاز، عراق، افغانستان، پاکستان.
ترکیبات و اثر : بید مشک گیاهی ملین و تقویت کننده قلب ،اعصاب و محرک قوای جنسی است . این گیاه دارویی دستگاه گوارش را تقویت کرده و اشتها را افزایش می دهد.
همچنین بعضی بر این باورند که عرق بیدمشک مقوی قلب است. مطالعات نیز نشان می دهد که بورنیل استات ، ماده موجود در اسانس بیدمشک (بیدمشک ارومیه) دارای خاصیت مقوی قلب و عروق است که این باور را تایید می کند.
مصرف: جوشانده برگ یا پوست درخت بیدمشک سبب دفع انگلها و کرمهای معده و روده می شود و همچنین جوشانده برگ آن با عسل اعصاب را آرام می کند. عرق بید مشک آرام بخش و خواب آور است. جوشانده گل بید مشک همراه با شکر، ناراحتی های عصبی، افسردگی، دردهای عصبی و روماتیسمی را بهبود می بخشد. عرق بیدمشک مقوی قلب بوده و برای حفظ سلامتی آن بسیار مناسب و موثر است و همچنین باعث کاهش تب دشه و خاصیت تب بری دارد. تاریخچه :
آشوریها ، سومری ها و مصری ها از زمان باستان پوست و برگ بید را بعنوان ضد تب و ضد درد استفاده می کردند. بقراط پزشک یونانی ، که پنج قرن قبل از میلاد می زیست و به پدر علم پزشکی معروف است ، از پوست بید بعنوان دارو استفاده می نمود. بومیان آمریکا برای درمان بعضی از درد ها از بید استفاده می کردند. در قرون اخیر همه این کاربرد ها بدلیل وجود اسید سالی سیلیک ، پیشتاز (آسپرین) امروز میباشد.
ابن سینا در کتاب قانون راجع به بیدمشک چنین گفته است :
بیدمشک یا بهرامج از نباتات خوشبو است ، مالیدن آب و افشره اش ورم ها را فرو نشاند ، شکوفه ی بیدمشک و بو کردن برگ آن بادهای متراکم سر را علاج کند. شکم را روان کند.
در مخزن الادویه راجع به بیدمشک چنین آمده است :
خلاف بلخی یا بیدمشک را در روم بهرامج نامند. درخت آن شبیه درخت بید ساده و از آن کوچکتر و برگ آن نازک تر و عریض تر و کوتاه تر است و گل آن قبل از برگ می رسد. هرچند گل ها بزرگتر و زردتر باشند ، خوشبوترند. طبیعت آن را جالینوس سرد و تردانسته و بعضی آن را گرم و مایل به خشک دانسته اند ؛ ولی گفته ی جالینوس صحیح تر است.
از جمله خواص آن : مقوی دل و دماغ و مسکن سردرد و ملین طبع است. عرق آن در خواص قوی تر از عرق بید و گلاب میباشد. مقوی احشا و ضد نفخ است.

نکات قابل توجه :
۱- عرق بیدمشک برای تاثیرگذاری باید دارای بوی قوی باشد. بوی قوی نشان از غلظت عرق است. در غیر اینصورت اثرات چندانی نخواهد داشت. همچنین بوی آن باید خوش عطر و مطبوع باشد ؛ در غیر اینصورت نشان از کهنگی و یا آلودگی آن دارد.
۲- عرق بیدمشک باید کاملاً شفاف باشد ؛ در غیر اینصورت ( بخصوص در صورت کدر بودن ) ممکن است دارای آلودگی باشد.
۳- بهتر است عرق در ظروف شیشه ای نگهداری شود چون همه ی ظروف پلاستیکی استاندارد نبوده و برای خوراکی مناسب نیستند. در میان ظروف پلاستیکی ، تعداد کمی برای مواد خوراکی و دارویی مناسبند.
۴- عرق بیدمشک بهتر است در ظروف شیشه ای ، رنگی ، دور از نور ،‌آفتاب و گرما نگهداری شود تا رایحه (اسانس) آن کاهش نیافته و تخریب نشود.
۵- درب ظرف محتوی عرق باید کاملاً بسته و غیر قابل نفوذ باشد ؛ در غیر اینصورت اسانس آن کم کم تبخیر می شود.