نحوه کاشت و نگهداری درخت کنار یا درخت سدر

درخت سدر و میوه آن کنار :
درخت کنار گونه ای است که می تواند به عنوان درختی مثمر و دارای میوه ای با ارزش معرفی شود. این درخت ارقام بسیار خوب و خوش طعمی با میوه های درشت و قابل توجهی داراست که در صورت انجام امور صحیح و اجرای پیوند روی ارقام مناسب می توان این درخت را از حالت وحشی و جنگلی به باغ های کشاورزان آورد و میوه آن را بیشتر وارد بازار کرد میوه آن به فارسی «کنار» و به عربی «نبق» نام دارد، و کوهی آن زال نام دارد که اعراب آن را ضال می‏نویسند ،از میوه‏های خنک و از نظر شکل و خواص شبیه زالزالک می‏باشد. دارای تانن، صمغ ،جوهر زردک ، یک نوع قند ویتامین‏های آ ،ب و ث می‏باشد.
میوه کنار خوراکی است، دربعضی از مناطق نیز به جای میوه استفاده می‌کنند. میوه این گیاه تخم مرغی شکل و زرد رنگ وخوراکی است . این درخت دارای جثه‌ای (تنه‌ای) بزرگ ومیوه اش کوچک وقرمز رنگ وخوراکی باطم‌های ترش مطبوع وشیرین می‌باشد.در مناطق مختلف جنوب ایران به کنار مرسوم است و در کتابها به نامهای کنار، سدر، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی، نیم، ضال، ببر و شجره النبق خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم استفاده از آن متداول است . برگ سائیده کنار «سدر» یا «کنار» نام دارد .
کُنار:
کنار با نام علمی Zizyphus درختی است به ارتفاع قریب به ۱۰ متر با شاخه‌های سفید تا خاکستری و برگهای قلبی شکل و کشیده با سه گلبرگ برجسته که گوشوارک آن به خار تبدیل شده‌است .
(کنار متعلق به خانواده Rhamnaceae عناب) و جنس zizyphus می باشد این خانواده دارای ۵۰ جنس و ۶۰۰ گونه است. از اختصاصات این خانواده برگ های ساده غالباًمتناوب و گل های منظم، نر کامل و یا هر دو نوع نر و ماده، پلی گام دو پایه و یک پایه نیز دارند. کاسه گل آنها مرکب از ۴ تقسیم و جام گل آنها شامل ۴ یا ۵ گلبرگ است. پرچم های آنها معمولاً به تعداد قطعات جام گل و تخمدان آنها آزاد یا کم و بیش متصل به کاسه گل و غالباً دارای ۳ خانه می باشد، میوه آنها خشک، شکوفا و یا ناشکوفا یا گوشتدار و به صورت شفت و محتوی یک یا چند دانه است.
گونه های متعدد از جنس zizyphus در مناطق مختلف دنیا خصوصاً نواحی گرمسیری و همچنین نواحی مدیترانه ای رشد می کنند، درخت کنار نیز یکی از این گونه هاست که در نواحی مختلف جنوب کشور رویش می کند و دارای ارقام متعدد نیز می باشد. که در واقع گونه ای وحشی و خودرو از جنس عناب می باشد(z.spinachristi) بحث ما بیشتر درباره گونه دیگری از همین جنس به نام z.mauritiana یا کنار هندی می باشد. این درخت از گونه های برجسته نباتات گرمسیری است و یکی از محصولات مهم هندوستان به شمار می رود که از قرن ها پیش در این کشور کاشته می شده و در ادبیات باستانی سانسکریت نیز از این درخت نام برده شده است.
تکثیر :
۱-تکثیر به وسیله بذر :
بذر باید از ارقام مرغوب انتخاب شود، بذر مناسب باید از نظر کیفیت مطلوب، از نظر اندازه قابل ملاحظه و درشت باشد، طعم و مزه خوب داشته باشد. نسبت گوشتبه هسته زیاد باشد. تحمل گیاه نیز زیاد باشد.
میوه ها باید کاملاً رسیده باشند، حدود ۵۰ تا ۷۰% میوه هایی که ریزش می کنند بذر زنده و قابل رویش نیستند. هسته ها را می توان در محلول ۱۷ تا ۱۸% نمکقرارداد، در این حالت بذرهایی را که شناور می شوند باید جدا کرده و دور ریخته شود می توان پوسته سخت بذرها را با استفاده از وسایل گوناگون شکسته و یا در آنها ترک ایجاد کرد که در این صورت در مدت یک هفته بذور کاشته شده سبز می شوند ولی در غیر این صورت ممکن است ۳ تا ۴ هفته وقت برای سبز شدن آنها نیاز باشد.
هدف از کاشت بذرهای مناسب به منظور تهیه کردن پایه برای انجام عملیات پیوند می باشد. بذرها را مستقیماً می توان در زمین اصلی کاشت تا از عملیات جابجایینشاء ها خودداری شود و یا اینکه بذرها را در خزانه روی ردیف هایی با فواصل۶۰ سانتی متر از یکدیگر و ۲۳ سانتی متر روی ردیف ها کشت می کنند. همچنین بذرها را می توان در کیسه های پلاستیکی نیز کشت کرد کاشت بذر در گلدان های ۲۳ × ۲۸ سانتی نیز موفقیت آمیز بوده است پس از ۳ تا ۴ ماه قطر پایه ها به حدود ۱۲ میلی متر می رسد که مناسب برای انجام عملیات پیوند می باشد.
۲- تکثیر با استفاده از پیوند :
در ادامه فعالیت های کاشت بذر زمان انجام عمل پیوند جوانه و یا شاخه با توجه به فصل و نوع واریته و نوع پیوند متفاوت می باشد.
بذرهایی که در کیسه های پلاستیکی ۱۰ × ۲۰ سانتی متری کشت شده باشند در اواخر تیرماه تا مردادماه جابجا می شوند و عملیات پیوندزنی روی آنها در اواخرمرداد تا مهرماه انجام می گیرد (نهال ها باید به فاصله ۸ × ۸ متر کشت شوند) نهال هایی که زودتر کشت شده باشند (حدود بهمن و اسفند) عملیات پیوند را می توان زودتر روی آنها انجام داد، (اواخر خرداد تا تیرماه) در صورتی که در این زمان ها رشد نهال به اندازه ی مورد لزوم نرسیده باشد عملیات پیوندزنی را باید به سال بعد موکول کرد. در این صورت باید گیاه را چند سانتی متر بالاتر از سطح زمین در اسفندماه سال سوم قطع کرد، شاخه های جدیدی از این گیاه ایجاد می شوند که می توان روی بهترین و خوبترین این شاخه ها عملیات پیوند را در اواخر خرداد تا تیرماه انجام داد.
در آزمایشی که با استفاده از کشت در کیسه های آکاتین انجام گرفت مشخص شد که کشت بذر در این کیسه ها باعث می شود نهال های سبز شده از یکنواختی بیشتری نسبت به کشت در زمین برخوردار باشند. هر چند که در همین آزمایش رشد نهال های کاشته شده در خزانه بیشتر از کیسه های پلاستیکی بوده است.